พระราชดำริหญ้าแฝกเพื่ออนุรักษ์ดิน คืนความอุดมสมบูรณ์สู่แผ่นดิน

จากปัญหาความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินและสภาพแวดล้อมที่เกิดขึ้นในประเทศไทย จนส่งผลให้บางพื้นที่ต้องประสบปัญหาการชะล้างหน้าดินและการพังทลายของดินอย่างรุนแรง ความอุดมสมบูรณ์ของดินลดลง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อเกษตรกร ทำให้ผลผลิตทางการเกษตรลดลง

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงตระหนักถึงปัญหาดังกล่าว และได้ทรงศึกษาหาหนทางเพื่อแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน  ในปี พ.ศ. 2534 ทรงศึกษาเรื่องการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำจากเอกสารของธนาคารโลก ซึ่ง นาย Richard Grimshaw ได้ทูลเกล้าฯ ถวาย และได้พระราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับหญ้าแฝกเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2534 สรุปความว่า ให้ศึกษาทดลองปลูกหญ้าแฝกเพื่อป้องกันการพังทลายของดินในพื้นที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตลอดจนพื้นที่อื่น ๆ โดยให้พิจารณาการปลูกตามความเหมาะสมของภูมิประเทศ และควรเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผลการศึกษาทดลองให้ครอบคลุมทุกด้านด้วย

นอกจากนี้ ยังได้พระราชทานแนวทางการทำงานแก่กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ โดยมีรับสั่งให้ศูนย์ศึกษาการพัฒนาฯ และพื้นที่ต่าง ๆ ที่มีปัญหาเรื่องดินในสภาพภูมิประเทศที่ต่างกัน ดำเนินการนำหญ้าแฝกมาศึกษาและทดลอง จากนั้นได้เสด็จฯ ไปยังศูนย์ศึกษาการพัฒนาฯ นั้น ๆ เพื่อทรงติดตามงาน ทรงสนับสนุนให้ปลูกหญ้าแฝกเป็นแนวตามริมร่องน้ำและลาดเขาในสวนมะม่วงหิมพานต์ เป็นต้น และทรงย้ำถึงความสำคัญของการถ่ายภาพไว้เป็นหลักฐาน เพื่อแสดงให้เห็นสภาพ ‘ก่อน’และ ‘หลัง’ การปลูกอันจะยืนยันถึงประสิทธิภาพของหญ้าแฝกได้

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ยังได้พระราชทานพระราชดำริเพิ่มเติมเกี่ยวกับหญ้าแฝกในโอกาสต่าง ๆ อย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริ (สำนักงาน กปร.) รวบรวมไว้ได้ 30 ครั้ง และนับจนถึงปัจจุบันมีหน่วยงานต่าง ๆ มากกว่า 50 หน่วยงานแล้ว ที่ดำเนินงานสนองพระราชดำริการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝก ส่งผลให้การดำเนินงานเกี่ยวกับการใช้หญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินก้าวหน้ามาเป็นลำดับ

หญ้าแฝกเป็นพืชตระกูลหญ้าชนิดหนึ่ง พบกระจายอยู่ทั่วไปในหลายพื้นที่ตามธรรมชาติทั่วโลกมีประมาณ 12 ชนิด แต่ที่สำรวจพบในประเทศไทยมี 2 ชนิด ได้แก่ กลุ่มพันธุ์หญ้าแฝกลุ่ม เช่น พันธุ์สุราษฎร์ธานี กำแพงเพชร 2 ศรีลังกา สงขลา 3 และพระราชทาน เป็นต้น กลุ่มพันธุ์หญ้าแฝกดอน ได้แก่ พันธุ์ราชบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ร้อยเอ็ด กำแพงเพชร 1 นครสวรรค์ และเลย เป็นต้น รากของหญ้าแฝกมีลักษณะพิเศษ คือสานกันแน่นเหมือนตาข่ายจึงช่วยพยุงดินไว้ กลายเป็น ‘กำแพงใต้ดินที่มีชีวิต’ สามารถช่วยชะลอแรงน้ำ ทำให้น้ำซึมลงในดินได้มากขึ้น ช่วยป้องกันหน้าดินถูกกัดเซาะพังทลาย ในบริเวณเชิงเขาแนวรั้วหญ้าแฝกยังช่วยหยุดยั้งการพังทลายของดินได้อีกด้วย การปลูกหญ้าแฝกเป็นแถวเป็นแนวในพื้นที่ จึงเป็นเสมือนปราการธรรมชาติที่ช่วยกรองตะกอนดินที่ถูกชะล้างมากักเก็บไว้ ช่วยชะลอความเร็วของน้ำตามธรรมชาติ และทำให้ดินดูดซับน้ำได้ทัน จึงเป็นแนวทางการอนุรักษ์ดินที่มีประสิทธิผลมากและยั่งยืน

จากการทรงงานเพื่ออนุรักษ์ดินและน้ำอย่างต่อเนื่อง และแนวพระราชดำริที่ได้พระราชทานแก่หน่วยงานต่าง ๆ ให้ปลูกหญ้าแฝกเพื่อแก้ไขปัญหาดิน International Erosion Control Association’ s International Merit Award จึงได้ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลเกี่ยวกับการอนุรักษ์ดินและน้ำ ในฐานะที่ทรงเป็นแบบอย่างในการนำหญ้าแฝกมาใช้ในการอนุรักษ์ดินและน้ำ เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2536 และธนาคารโลกได้ทูลเกล้าฯ ถวายรากหญ้าแฝกชุบสำริด ซึ่งเป็นรางวัลสดุดีพระเกียรติคุณ (Award Of Recognition) ในฐานะที่ทรงมุ่งมั่นในการพัฒนาและส่งเสริมการใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำ เมื่อวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2536

หญ้าแฝกนอกจากจะนำไปใช้ในการอนุรักษ์ดินแล้ว ยังสามารถนำไปแปรรูปสร้างรายได้เป็นงานหัตถกรรม และมีบทบาทในการช่วยลดมลภาวะอีกด้วย โดยหญ้าแฝกนั้นมีคุณสมบัติที่ทนต่อไนเตรตและฟอสเฟตในปริมาณสูง รวมทั้งโลหะหนักและสารเคมีที่ใช้ในการทำการเกษตร ปัจจุบันจึงมีการทดลองและพบว่า หญ้าแฝกสามารถกรองสารพิษเหล่านั้น และช่วยบำบัดน้ำเสียได้ จึงได้มีการนำหญ้าแฝกมาปลูกเพื่อฟื้นฟูสภาพพื้นที่ที่แต่เดิมทำเหมืองแร่ ด้วยการปรับภูมิทัศน์เพื่อปลูกป่า ตลอดจนช่วยในการป้องกันการพังทลายของบริเวณที่ถมขึ้นใหม่จากขยะ และดูดซับสารพิษจากกองขยะทั่วไปด้วย

นับเป็นพระเมตตาที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงมีต่อประชาชนคนไทยมาตลอดระยะเวลาที่ทรงครองราชย์ ด้วยทรงมิเคยมองข้ามปัญหาใด ๆ ที่ก่อให้เกิดความทุกข์ยากแก่ราษฎรเลย และจะทรงพยายามหาแนวทางแก้ไขหรือชี้ทางออกให้เห็นได้ทุกครั้ง นับเป็นความโชคดีของคนไทยที่เกิดมาอยู่ใต้ร่มพระบารมีโดยแท้

1233 Total Views 1 Views Today
แสดงความคิดเห็น