พระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน รัชกาลที่ 9

พระราชลัญจกร หมายถึง ดวงตราที่พระมหากษัตริย์ทรงประทับในเอกสารราชการ และเอกสารส่วนพระองค์ มีหลายรูปแบบสำหรับโอกาสต่างกัน

เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ เสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ เครื่องมงคลที่แสดงถึงพระอิสริยยศและพระบรมเดชานุภาพ ส่วนหนึ่งคือ พระราชสิริ ประกอบด้วย 3 สิ่ง ได้แก่ พระสุพรรณบัฏ หรือแผ่นทองจารึกพระนามเต็ม “พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามมินทราธิราช บรมนาถบพิตร” ดวงพระบรมราชสมภพ ซึ่งจารึกลงบนแผ่นทองเช่นเดียวกัน และ “พระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน”

วันที่ 21 เมษายน พุทธศักราช 2493 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดการพระราชพิธีจารึกพระสุพรรณบัฏ ดวงพระบรมราชสมภพ และแกะตราพระราชลัญจกรประจำแผ่นดินเพื่อใช้ในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493 ต่อมาเมื่อพุทธศักราช 2496 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดสร้างพระราชลัญจกรประจำพระองค์ เชิญเข้าพระราชพิธีฉัตรมงคลในปีเดียวกัน และใช้สืบมาจนปัจจุบัน

พระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน หรือ ตราแผ่นดิน หมายถึงตราประทับกำกับพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ หรือกำกับนามผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ซึ่งลงนามในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ เริ่มสร้างในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ และได้ใช้สืบมาจนปัจจุบัน โดยเปลี่ยนเฉพาะพระปรมาภิไธยที่ขอบรอบพระราชลัญจกรเป็นพระนามตามรัชกาล ตั้งแต่รัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นต้นมา%e0%b8%9e%e0%b8%a3%e0%b8%b0%e0%b8%a3%e0%b8%b2%e0%b8%8a%e0%b8%a5%e0%b8%b1%e0%b8%8d%e0%b8%88%e0%b8%81%e0%b8%a3%e0%b8%9b%e0%b8%a3%e0%b8%b0%e0%b8%88%e0%b8%b3%e0%b9%81%e0%b8%9c%e0%b9%88%e0%b8%99%e0%b8%94

พุทธศักราช 2538 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สร้างพระลัญจกรพระครุฑพ่าห์ด้วยทองคำขึ้นอีกองค์หนึ่ง เพิ่มจากองค์เดิมซึ่งสร้างด้วยงา เมื่อพุทธศักราช 2493 และมีสภาพชำรุดเนื่องจากใช้มานานกว่า 45 ปี

พระราชลัญจกรประจำพระองค์ หมายถึง ตราประทับกำกับพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ในต้นเอกสารสำคัญส่วนพระองค์ซึ่งไม่เกี่ยวด้วยราชการแผ่นดิน เช่น ในประกาศนียบัตรกำกับเหรียญรัตนาภรณ์ ซึ่งเป็นเหรียญราชอิสริยาภรณ์สำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบในองค์พระมหากษัตริย์

พุทธศักราช 2538 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้สถานศึกษากลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล และมหาวิทยาลัยราชภัฏใช้ตราพระราชลัญจกรประจำพระองค์เป็นภาพประธานของตราประจำมหาวิทยาลัย โดยเปลี่ยนชื่อสถานศึกษาที่ล้อมรอบขอบตราพระราชลัญจกร ตราพระราชลัญจกรประจำพระองค์นี้ได้อัญเชิญมาเป็นภาพประธานในตราสัญลักษณ์งานพระราชพิธีสำคัญต่าง ๆ ด้วย ได้แก่ พระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก พุทธศักราช 2531 งานฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี พุทธศักราช 2539 และงานพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษาครบ 80 พรรษา พุทธศักราช 2550
นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ได้ทรงใช้พระราชลัญจกรสำหรับแผ่นดิน ซึ่งเป็นตราประทับกำกับเอกสารสำคัญที่ออกในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ ได้แก่ พระราชลัญจกรมหาโองการ พระราชลัญจกรหงสพิมาน พระราชลัญจกรไอยราพต พระราชลัญจกรพระบรมราชโองการ พระราชลัญจกรสยามโลกัคราช พระราชลัญจกรนามกรุง พระราชลัญจกรจักรรถ พระราชลัญจกรอุณาโลมในกลีบบัว พระราชลัญจกรประจำเครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ พระราชลัญจกรประจำเครื่องราชอิสริยาภรณ์ อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ พระราชลัญจกรประจำเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้าฝ่ายหน้า พระราชลัญจกรประจำเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้าฝ่ายใน พระราชลัญจกรประจำเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก พระราชลัญจกรประจำเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย

พุทธศักราช 2525 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้สร้างบุษบกเป็นที่ประดิษฐานพระราชลัญจกรขึ้นในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในโอกาสสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี
ปัจจุบัน หน่วยงานที่ดูแลรักษาพระราชลัญจกรประจำแผ่นดินคือ สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี

ข้อมูลจาก : หนังสือสารานุกรมพระราชกรณียกิจพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในรอบ 60 ปีแห่งการครองราชย์

1191 Total Views 2 Views Today
แสดงความคิดเห็น