ประติมากรรมฝีพระหัตถ์

ประติมากรรมฝีพระหัตถ์ หมายถึงรูปปั้นฝีพระหัตถ์ ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ ทรงออกแบบ ทรงปั้น หรือทรงหล่อพิมพ์เพื่อขึ้นรูป ทั้งแบบนูนต่ำ นูนสูง และลอยตัว ในระหว่างพุทธศักราช 2508-2512 ปรากฏเป็นรูปปั้นส่วนพระองค์ พระพุทธรูป พระพิมพ์ และเหรียญ

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ ทรงงานประติมากรรมในระหว่างพุทธศักราช 2508-2512 เมื่อแรกทรงเป็นงานอดิเรกและการศึกษาประติมากรรมให้ครอบคลุมทุกแขนง ผลงานช่วงต้นเป็นประติมากรรมส่วนพระองค์ ได้แก่ รูปปั้นผู้หญิงนั่งคุกเข่าสูง 9 นิ้ว ที่ทรงปั้นด้วยดินน้ำมัน และรูปปั้นสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ครึ่งพระองค์ สูง 12 นิ้ว

ความสนพระราชหฤทัยในศิลปะแขนงนี้เริ่มขึ้นเมื่อพุทธศักราช 2507 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ ได้เสด็จพระราชดำเนินไปในงานแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ทอดพระเนตรรูปปั้นเหมือนสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรยาณวงศ์ ผลงานของ ศาสตราจารย์ไพฑูรย์ เมืองสมบูรณ์ จึงมีพระราชดำรัสให้ ศาสตราจารย์ไพฑูรย์เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวายงานออกแบบปั้นพระรูปสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลฯ รัชกาลที่ 8

ต่อมามีพระราชประสงค์ให้แกะแม่พิมพ์พระพิมพ์ส่วนพระองค์ และปั้นหุ่นพระพุทธนวราชบพิตรเพื่อมีพระบรมราชวินิจฉัย ก่อนจะทรงสร้าง และทรงหล่อด้วยพระองค์เอง เพื่อพระราชทานเป็นขวัญและกำลังใจแก่ข้าราชบริพาร รวมทั้งประชาชนผู้ต้องการสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ

ประติมากรรมฝีพระหัตถ์แบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ พระพุทธรูป พระพิมพ์ และเหรียญ

พระพุทธรูป

พระพุทธรูปปางประทานพร ภปร

พระพุทธรูปปางประทานพร ภปร สร้างขึ้นเมื่อ พุทธศักราช 2508 เป็นพระพุทธปฏิมาขนาดหน้าตัก 9 นิ้ว ที่ดัดแปลงแก้ไขจากพระพุทธรูปจารึกพระปรมาภิไธย ภปร ซึ่งวัดเทวสังฆาราม จังหวัดกาญจนบุรี สร้างขึ้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ มีพระราชประสงค์ให้ประชาชนได้เช่าสักการะเพื่อเป็นสิริมงคล

พระพุทธนวราชบพิตร พุทธศักราช 2509

พระพุทธนวราชบพิตร เป็นพระพุทธปฏิมาปางมารวิชัย ขนาดหน้าตัก 9 นิ้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ ทรงสร้างขึ้นเมื่อ พุทธศักราช 2509 จำนวน 100 องค์ เพื่อพระราชทานแก่จังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศ และหน่วยทหาร ลักษณะเด่นคือมีพระพิมพ์ส่วนพระองค์ประดิษฐานอยู่ที่กึ่งกลางฐานบัวหงายด้านหน้าองค์พระ เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ มีหมายกำหนดการเสด็จพระราชดำเนินไปยังจังหวัดใดก็ตาม ผู้ว่าราชการจังหวัดจะอัญเชิญพระพุทธนวราชบพิตรมาประดิษฐานในมณทลพระราชพิธีหรือพิธีนั้น ๆ เพื่อทรงสักการบูชา

พระพิมพ์

พระสมเด็จจิตรลดา (พระพิมพ์ส่วนพระองค์)

พระสมเด็จจิตรลดา เป็นพระพิมพ์ส่วนพระองค์ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ ทรงสร้าง ขนาดฐานกว้าง 2 เซนติเมตร พระองค์ทรงออกแบบและทรงสร้าง ประกอบด้วยผงศักดิ์สิทธิ์ส่วนพระองค์ และมวลสารศักดิ์สิทธิ์จากทั่วราชอาณาจักร เพื่อประดิษฐานไว้ที่ฐานพระพุทธวราชบพิตรและพระราชทานแก่ข้าราชบริพาร ทหาร ตำรวจ ที่ปฏิบัติราชการ และต่อมามีผู้ขอรับพระราชทานจำนวนมากขึ้น จงทรงสร้างเพิ่มเติมรวมไม่เกินกว่า 3,000 องค์

เหรียญ

เหรียญพระมหาชนก พุทธศักราช 2539 มีพระราชดำริให้สร้างคู่กับหนังสือพระราชนิพนธ์เรื่อง “พระมหาชนก”

นี่คืออีกส่วนหนึ่งในพระอัจฉริยภาพด้านศิลปะของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ ซึ่งพระองค์สนพระราชหฤทัยในศาสตร์แขนงนี้นับตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ พระองค์ทรงศึกษาทั้งจากตำรา  และทรงซักถามจากผู้รู้  ทรงทดลอง  ฝึกฝน  คิดค้น  และพัฒนาด้วยความเพียรพยายาม  ไม่ย่อท้อต่ออุปสรรค  จนกระทั่งมีความแตกฉาน ทรงได้รับการยกย่องสดุดีพระเกียรติคุณ สมกับพระราชสมัญญา “อัครศิลปิน” เป็นที่ประจักษ์แก่พสกนิกรและศิลปินทั่วโลกในพระปรีชาสามารถอย่างหาที่เปรียบมิได้

ข้อมูลจาก : หนังสือสารานุกรมพระราชกรณียกิจพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในรอบ 60 ปีแห่งการครองราชย์

1395 Total Views 1 Views Today
แสดงความคิดเห็น