“หญ้าแฝก” วัชพืชที่ไร้ค่า ที่รัชกาลที่ 9 ทรงนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างน่าอัศจรรย์

รัชกาลที่ 9 ทรงตระหนักถึงสภาพปัญหาการชะล้างพังทลายของดิน จึงทรงศึกษา “หญ้าแฝก” พืชพื้นบ้านของไทย ที่มีคุณสมบัติพิเศษในการช่วยป้องกันการชะล้างพังทลายของหน้าดิน

หญ้าแฝก วัชพืชที่ไร้ค่า ที่รัชกาลที่ 9 ทรงนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างน่าอัศจรรย์

จากสภาพปัญหาความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินและสภาพแวดล้อมที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ส่งผลกระทบต่อผลผลิตทางการเกษตรลดลง พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ทรงตระหนักถึงสภาพปัญหาการชะล้างพังทลายของดิน จึงทรงศึกษา “หญ้าแฝก” พืชพื้นบ้านของไทย ที่มีคุณสมบัติพิเศษในการช่วยป้องกันการชะล้างพังทลายของหน้าดินและอนุรักษ์ความชุ่มชื้นใต้ดิน ซึ่งมีวิธีการปลูกแบบง่ายๆ เกษตรกรสามารถดำเนินการได้เองโดยไม่ต้องให้การดูแลหลังการปลูกมากนัก ทั้งประหยัดค่าใช้จ่ายกว่าวิธีอื่นๆ จึงได้พระราชทานพระราชดำริให้ดำเนินการศึกษาทดลองเกี่ยวกับ “หญ้าแฝก” ขึ้นในที่สุด

ดังพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ที่ทรงกล่าวเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2546

“ให้ใช้หญ้าแฝกในการพัฒนา ปรับปรุงบำรุงดิน ฟื้นฟูดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ และแก้ปัญหาดินเสื่อมโทรม ดำเนินการขยายพันธุ์ ทำให้มีกล้าหญ้าแฝกเพียงพอ ที่สำคัญต้องไม่ลืมหน้าที่ของหญ้าแฝก ในการอนุรักษ์ ดินและน้ำ และเพื่อการรักษาดิน ให้ทุกหน่วยงานราชการที่มีศักยภาพในการขยายพันธุ์ ให้ความร่วมมือกับกรมพัฒนาที่ดิน ในการผลิตกล้าหญ้าแฝก และแจกจ่ายกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการให้เพียงพอ”

สำหรับ “หญ้าแฝก” มีวัตถุประสงค์ของการปลูกหลายกรณีด้วยกัน

ไม่ว่าจะเป็นการปลูกเพื่อการอนุรักษ์ความชุ่มชื้นในดิน โดยปลูกแถวหญ้าแฝกขนานไปกับแถวของไม้ผล ปลูกแบบวงกลมรอบไม้ผล และปลูกแบบครึ่งวงกลมหงายรับน้ำฝน การปลูกเพื่อป้องกันการเสียหายของขั้นบันไดดินหรือคันคูรับน้ำรอบเขา การปลูกเพื่อป้องกันตะกอนดินทับถมลงสู่คลองส่งน้ำ ระบายน้ำ อ่างเก็บน้ำในไร่นา ตลอดจนปลูกรอบสระ หรือปลูกเป็นแถวขนานไปกับแม่น้ำลำคลองเพื่อกรองตะกอนดิน การปลูกเพื่อฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรม  การปลูกเพื่อป้องกันการพังทลายของไหล่ถนนที่ลาดชันสูง โดยปลูกหญ้าแฝกเพื่อยึดดินและเบี่ยงเบนทางน้ำไหลบริเวณไหล่ทาง และปลูกขวางแนวลาดเทเพื่อป้องกันการพังทลายและเลื่อนไหลของดิน การปลูกในพื้นที่ดินดาน รากหญ้าแฝกสามารถหยั่งลึกลงไปในดินดานทำให้ดินแตกร่วนขึ้น และหน้าดินจะมีความชื้นเพิ่มขึ้น

จากผลงานซึ่งเป็นที่ประจักษ์ ทำให้ International Erosion Control Association( IECA) ได้มีมติถวายรางวัล The International Erosion Control Association’s International Merit Award แด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ในฐานะที่ทรงเป็นแบบอย่างในการนำหญ้าแฝกมาใช้ในการอนุรักษ์ดินและน้ำ ในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2536

เรียบเรียงจาก : สำนักวิจัยและพัฒนาการจัดการที่ดิน, สำนักงาน กปร., เรารักพระเจ้าอยู่หัว

แสดงความคิดเห็น