พระนาม “ภูมิพลอดุลยเดช” พลังของแผ่นดิน

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 มีพระนามเต็มว่า
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

พระนาม “ภูมิพลอดุลยเดช” พลังของแผ่นดิน

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร

เสด็จพระราชสมภพ ณ โรงพยาบาลเมาต์ออเบิร์น เมืองเคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา เมื่อวันจันทร์ เดือนอ้าย ขึ้น 12 ค่ำ ปีเถาะ นพศก จุลศักราช 1289 ตรงกับวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ.2470 โดยมีพระนามแรกในพระสูติบัตรว่า เบบี สงขลา (Baby Songkla) เนื่องจากยังไม่ได้ตั้งพระนาม ส่วน “สงขลา” คือนามสกุลที่สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงใช้เมื่ออยู่อเมริกา

ภูมิบาล

เมื่อในหลวงรัชกาลที่ 9 เสด็จพระราชสมภพ สมเด็จพระบรมราชชนก ทรงรีบส่งโทรเลขถวายสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าว่า

“ลูกชายเกิดเช้าวันนี้ สบายดีทั้งสอง ขอพระราชทานนามทางโทรเลขด้วย”

สมเด็จพระศรีสวรินทราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เสด็จฯ ไปเข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 พระองค์ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระนามว่า “ภูมิพลอดุลเดช” (สะกดแบบไม่มี “ย”) โดยสะกดภาษาอังกฤษว่า “Bhumibala Aduladeja” ในลายพระหัตถ์ของรัชกาลที่ 7 ยังระบุการออกเสียงไว้ด้วยว่า Poomipon

หลังจากนั้นสมเด็จพระพันวัสสาฯ จึงมีลายพระหัตถ์ ลงวันที่ 14 ธันวาคม ถึงหม่อมเจ้าดำรัสดำรงค์ อดีตอัครราชทูตไทย ณ กรุงเบอร์ลิน ซึ่งทรงย้ายกลับมากรุงเทพฯ แล้ว เพื่อทรงแจ้งเรื่องพระนามที่พระราชทาน โดยทรงแนบลายพระราชหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ไปให้ด้วย และทรงขอให้ส่งโทรเลขตอบกลับไป

โทรเลขภาษาอังกฤษที่หม่อมเจ้าดำรัศฯ ทรงส่งไปคือ “Your son’s name is Bhumibala Aduladeja”

สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงรับโทรเลข รู้สึกไม่ชัดเจนว่ามีพระนามภาษาไทยเช่นใด ทรงคิดว่าชื่อ “ภูมิบาล” จึงทรงสะกดพระนามพระโอรสในสูติบัตรว่า Bhumibala Aduladeja Songkla (Songkla คือนามสกุล สงขลา)

ความหมาย “ภูมิพล”

สมเด็จพระบรมราชชนนีเคยมีรับสั่งกับพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ถึงความหมายของพระนาม “ภูมิพล” ไว้ว่า

“อันที่จริงเธอก็ชื่อภูมิพล ที่แปลว่ากำลังของแผ่นดิน แม่อยากให้เธออยู่กับดิน”

ต่อมาภายหลัง ในหลวง รัชกาลที่ 9 มีพระราชปรารภถึงสิ่งที่สมเด็จพระบรมราชชนนีเคยมีรับสั่งว่า

“เมื่อฟังคำพูดนี้แล้วก็กลับมาคิด ซึ่งแม่ก็คงจะสอนเรา และมีจุดมุ่งหมายว่า อยากให้เราติดดิน และอยากให้ทำงานให้กับประชาชน”

ภูมิพลอดุลเดช : ภูมิพลอดุลยเดช

ภูมิพลอดุลเดช เป็นพระนามที่สะกดตามที่รัชกาลที่ 7 พระราชทานเมื่อในหลวงรัชกาลที่ 9 เสด็จพระราชสมภพ คือไม่มี ตัว ย ทั้งนี้เป็นการสะกดตามพระนามของสมเด็จพระบรมราชชนก คือ สมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลอดุลเดชฯ แต่ภายหลังมีการเขียนทั้งแบบใส่ ย และไม่ใส่ จนในที่สุดด้วยความนิยมจึงเขียนแบบใส่ ย ทั้งสองพระองค์

ภูมิพลอดุลเดช มีความหมายว่า “ผู้ทรงกำลังอำนาจ ไม่มีสิ่งใดเทียบในแผ่นดิน”

เรียบเรียงจาก : หนังสือตามรอยพ่อ ก-ฮ

แสดงความคิดเห็น